Chuyển nhượng các dự án năng lượng tái tạo cho nhà đầu tư nước ngoài là hoạt động bình thường

21/05/2020 09:37:38 - views: 310

Các nhà đầu tư Việt Nam chuyển nhượng các dự án năng lượng tái tạo (NLTT) cho các nhà đầu tư nước ngoài liệu có ảnh hưởng gì tới an ninh năng lượng khi Quy hoạch điện 8 được thiết kế với tỷ trọng nguồn điện NLTT lên tới 25% công suất hệ thống vào năm 2030? 
 
PV Nguyên Long đã có cuộc phỏng vấn ông Hoàng Tiến Dũng - Cục trưởng Điện lực và Năng lượng tái tạo, Bộ Công Thương về nội dung này.
 
PV: Thưa ông, có thông tin về việc có nhiều dự án điện mặt trời đã được chuyển nhượng cho các nhà đầu tư nước ngoài. Bộ Công Thương nhìn nhận như thế nào về thực tế này?
 
Ông Hoàng Tiến Dũng: Tính đến hết ngày 11 tháng 5 năm 2020, Việt Nam đã có 92 dự án hoặc một phần dự án điện mặt trời (ĐMT) và 10 dự án hoặc một phần dự án điện gió với tổng công suất gần 6.000 MW đã vận hành thương mại. Trong thời gian qua, một số dự án điện gió, điện mặt trời đã được các nhà đầu tư Việt Nam chuyển nhượng một phần hoặc toàn bộ dự án dưới hình thức liên doanh, chuyển nhượng cổ phần... cho các nhà đầu tư nước ngoài đến từ Thái Lan, Philippines, Trung Quốc, Singapore, Ả rập Xê Út.... Chúng tôi nhìn rằng việc chuyển nhượng toàn bộ hoặc một phần dự án đầu tư là hoạt động bình thường trong cơ chế thị trường và được quy định trong Luật Đầu tư. Quy định của pháp luật cũng cho phép chuyển nhượng dự án cho nhà đầu tư nước ngoài đáp ứng đủ các điều kiện chuyển nhượng dự án đầu tư thuộc ngành nghề có điều kiện. Và theo các quy định hiện nay, việc chuyển nhượng dự án, thay đổi cổ đông... do Sở/Bộ Kế hoạch và Đầu tư thụ lý giải quyết tùy theo quy mô dự án.
 
Thông thường, đối với các dự án nguồn điện (than, điện khí) đầu tư theo hình thức BOT, hay các dự án điện khí hóa lỏng đang đề nghị đầu tư thường yêu cầu có bảo lãnh Chính phủ trong triển khai dự án. Tuy nhiên, hiện nay các dự án điện NLTT như  mặt trời, điện gió khi các DN triển khai đầu tư thì hoàn toàn không có bảo lãnh Chính phủ. Chúng tôi cho rằng, trong bối cảnh hiện nay, việc các nhà đầu tư tư nhân trong và ngoài nước tham gia đầu tư phát triển nguồn điện mà không cần bất cứ bảo lãnh nào của Chính phủ là điểm tích cực trong thu hút đầu tư vào ngành điện. Ngoài ra, nhà đầu tư nước ngoài thường có kinh nghiệm và năng lực tốt hơn trong đầu tư, quản lý vận hành nhà máy. Sự tham gia của các nhà đầu tư nước ngoài trong các dự án điện sẽ mang lại lợi ích tổng thể tốt hơn cho nhà đầu tư và xã hội.
 
PV: Quan điểm của ông thế nào khi nhiều ý kiến cho rằng, cơ chế giá FIT - là cơ chế ưu đãi nhằm khuyến khích các nhà đầu tư trong nước phát triển các dự án NLTT nên các nhà đầu tư nước ngoài đầu tư nước ngoài mua lại hoặc tham gia đầu tư vào các dự án này là chưa phù hợp?
 
Ông Hoàng Tiến Dũng: Tôi cho rằng quy mô cũng như năng lực đầu tư của các nhà đầu tư trong nước cũng có khác nhau, cũng có những nhà đầu tư có năng lực tốt, có thể thu xếp vốn tốt, có thể thực hiện được những dự án lớn. Nhưng bên cạnh đó cũng có những nhà đầu tư mặc dù tham gia vào thị trường NLTT nhưng quy mô của họ cũng nhỏ. Họ cũng gặp khó khăn trong việc thu xếp vốn, phát triển dự án cũng như trong quá trình vận hành, quản lý dự án sau này. Chính vì vậy mà nó rất phụ thuộc vào khả năng của nhà đầu tư trong nước. Nếu nhà đầu tư trong nước có đủ khả năng về tài chính và vận hành… thì họ có thể làm độc lập mà không cần phải hợp tác với nhà đầu tư nước ngoài, nhưng bên cạnh đó cũng có những nhà đầu tư nhỏ, họ có những hạn chế nhất định thì họ có thể tham gia vào giai đoạn đầu của quá trình phát triển dự án, họ làm các công tác chuẩn bị đầu tư, nhưng kết hợp với năng lực của các nhà đầu tư nước ngoài trong việc thu xếp vốn để triển khai xây dựng và quản lý vận hành dự án sau này… Thời gian qua, chính nhờ sự kết hợp này đã giúp phát triển được một nguồn điện lớn từ điện mặt trời, góp phần bổ sung nguồn điện cho nhu cầu phát triển kinh tế xã hội, đồng thời cũng tạo cơ hội cho các nhà đầu tư, DN trong nước với các quy mô khác nhau.
 
Trong bối cảnh của Việt Nam hiện nay, chúng ta đang kêu gọi thu hút nguồn vốn đầu tư trong và ngoài nước vào hầu hết các lĩnh vực kinh tế xã hội trong đó có ngành điện. 
 
Quyết định số 11/2017/QĐ-TTg ngày11 tháng 4 năm 2017 và Quyết định số 13/2020/QĐ-TTg ngày 6 tháng 4 năm 2020 về cơ chế khuyến khích phát triển điện mặt trời cũng hướng tới các mục tiêu đó. Nhà đầu tư nước ngoài được phép tham gia đầu tư điện mặt trời theo các quy định tại các Quyết định số 11, 13 và tuân thủ pháp luật về đầu tư, về đầu tư nước ngoài tại Việt Nam.
 
PV: Việt Nam đang xây dựng Quy hoạch Điện 8, vậy ông có thể cho biết cụ thể tỷ trọng các nguồn NLTT trong QH Điện 8 như thế nào? Và nếu như có nhiều nhà đầu tư nước ngoài tham gia vào các dự án NLTT thì dưới góc độ quản lý nhà nước, Bộ Công Thương có cảnh báo như thế nào trong việc đảm bảo an ninh năng lượng gắn với an toàn hệ thống?
 
Ông Hoàng Tiến Dũng: Hiện nay Quy hoạch điện 8 đang được các đơn vị tư vấn nghiên cứu xây dựng. Các cơ cấu nguồn điện tối ưu đang được nghiên cứu và hoàn thiện, chúng tôi chưa có kết quả cuối cùng. Tuy nhiên, dự kiến các nguồn NLTT sẽ được tăng cao hơn so với các dự báo trước đây - cho giai đoạn 2025-2030 – và nó có thể đạt đến mức 25% vào năm 2030. Với mức độ đó thì việc đảm bảo vận hành hệ thống điện của chúng ta vẫn được đảm bảo. Và nếu như sự tham gia vào các dự án NLTT của các nhà đầu tư nước ngoài ngày càng nhiều hơn vào trong lĩnh vực NLTT thì cũng có những lo ngại ảnh hưởng nhất định đến an ninh năng lượng, tuy nhiên chúng ta cần phải đảm bảo lựa chọn những địa điểm để phát triển các dự án NLTT ngay từ khâu quy hoạch, tránh những vị trí nhạy cảm có thể ảnh hưởng đến an ninh quốc phòng hay những nhạy cảm về mặt xã hội… Rồi chúng ta cũng có những yêu cầu về mặt kỹ thuật không phải là chỉ cho các nhà đầu tư nước ngoài hay trong nước mà nó phải bình đẳng giữa các nhà đầu tư về mặt kỹ thuật, hiệu suất, môi trường, phòng chống cháy nổ… Tôi nghĩ rằng chúng ta có đủ sức để quản lý việc đầu tư của các các nhà đầu tư trong và ngoài nước đối với các dự án này. 
 
PV: Ngay cả những dự án nguồn điện lớn của Việt Nam như Nhiệt điện Thái Bình 2 hay Long Phú 1 cũng đang chậm tiến độ… Vậy, đối với các dự án điện nói chung, các dự án NLTT do các nhà đầu tư nước ngoài thì ông nhìn nhận như thế nào về tầm quan trọng trong quản lý để đảm bảo tiến độ các dự án này? 
 
Ông Hoàng Tiến Dũng:  Các dự án nguồn điện nói chung và các dự án nguồn điện lớn doa các tập đoàn kinh tế nhà nước đầu tư trong thwoif gian qua cũng có nhiều dự án bị chậm tiến độ. Có rất nhiều nguyên nhân, nhưng có nguyên nhân quan trọng là do việc thu xếp vốn cho các dự án nguồn điện, đặc biệt là các dự án nguồn điện chạy than. Đối với nhiều dự án của các nhà đầu tư nước ngoài do họ có năng lực về vốn cũng như kinh nghiệm nên có thể nói là có nhiều thuận lợi hơn. Tuy nhiên, việc chậm tiến độ còn do nhiều nguyên nhân khác mà trên thực tế không phải chỉ có những nguồn điện như Long Phú 1 hay Thái Bình 2… bị chậm tiến độ mà ngay cả các dự án nguồn điện của các nhà đầu tư nước ngoài cũng chậm tiến độ, thậm chí là chậm tiến độ nhiều năm.. thì có thể nói là trong những năm qua những ràng buộc về mặt pháp chế, về đảm bảo tiến độ trong các Quy hoạch Điện là chúng ta chưa có một cơ chế rõ ràng. Chúng tôi nghĩ rằng, trong Quy hoạch Điện 8 chúng ta phải thiết kế được một cơ chế pháp lý để ràng buộc các nhà đầu tư cũng như các đơn vị liên quan, trong đó kể các chính quyền địa phương, để đảm bảo các dự án nguồn điện đã được xác định trong Quy hoạch Điện 8 thì phải được đảm bảo tiến độ đưa vào vận hành để tránh tình trạng nguy cơ thiếu điện có thể xảy ra như các dự án chậm tiến độ trong thời gian qua..
 
PV: Cũng có ý kiến cho rằng, có chế giá FIT điện mặt trời của Việt Nam thời gian qua khá hấp dẫn đã tạo kẽ hở cho cơ chế xin – cho. Bộ Công thương đang xây dựng cơ chế đấu thầu đối với các dự án NLTT. Vậy, cụ thể các vấn đề này đang được giải quyết ra sao?
 
Ông Hoàng Tiến Dũng: Tôi cho rằng trong giai đoạn trước đây, khi thị trường điện năng lượng tái tạo tại Việt Nam còn mới mẻ, chi phí phát triển nguồn điện năng lượng tái tạo cao hơn so với các nguồn điện truyền thống, để thúc đẩy phát triển thị trường điện năng lượng tái tạo, Việt Nam áp dụng cơ chế hỗ trợ giá điện cố định (FIT) là công cụ chính sách phổ biến được sử dụng bởi hầu hết các nước trên thế giới. Thực tế đã chứng minh cơ chế giá FIT là công cụ hữu hiệu thúc đẩy phát triển nhanh nguồn điện năng lượng tái tạo, đặc biệt đối với những thị trường mới như Việt Nam, nhờ có những ưu điểm sau: giá ưu đãi với thời gian dài hạn (20 năm) tạo tính minh bạch trong đánh giá tính khả thi và huy động nguồn vốn cho dự án; cam kết của chính phủ về ưu tiên huy động điện phát từ nguồn năng lượng tái tạo; rút ngắn thời gian đàm phán hợp đồng mua bán điện, tiết kiệm thời gian, kinh phí cho nhà đầu tư.
 
Tại Việt Nam, thông qua chính sách FIT, hiện đã có khoảng gần 6.000 MW điện năng lượng tái tạo vào vận hành phát điện, đảm bảo cung cấp điện kịp thời cho nền kinh tế, giảm lượng điện chạy dầu giá cao và chuyển dịch năng lượng theo hướng phát triển bền vững, giảm phát thải khí nhà kính. Việc phát triển các dự án điện năng lượng tái tạo cũng đã góp phần phát triển ngành công nghiệp sản xuất máy móc, thiết bị và dịch vụ về điện mặt trời; khai thác có hiệu quả các vùng đất khô cằn, hiệu quả sản xuất nông nghiệp thấp; thu hút được lượng vốn xã hội lớn đầu tư vào hạ tầng ngành điện.
 
Tuy nhiên, cơ chế FIT cũng có một số hạn chế như sau: Các dự án tập trung phát triển tại khu vực có tiềm năng tốt dẫn đến quá tải lưới điện tại một số khu vực, gia tăng cạnh tranh về đất đai; giá điện FIT khó có thể phản ánh sát và kịp thời sự thay đổi giá công nghệ của thị trường nên thường dẫn tới sự phát triển “nóng” ngoài mong muốn.
 
Trong giai đoạn tới, khi thị trường năng lượng tái tạo Việt nam phát triển, công nghệ năng lượng tái tạo đã có những tiến bộ vượt bậc, chi phí công nghệ giảm mạnh, năng lượng tái tạo có thể cạnh tranh với nguồn năng lượng truyền thống, cần chuyển sang cơ chế mới để khắc phục các hạn chế nêu trên. Vì vậy, Thủ tướng Chính phủ đã có chỉ đạo Bộ Công Thương nghiên cứu, đề xuất áp dụng cơ chế đấu thầu cho phát triển nguồn năng lượng tái tạo thay thế cho cơ chế FIT.
 
PV: Xin trân trong cảm ơn ông về cuộc trao đổi!
 
Nguyên Long

 Gửi ý kiến phản hồi

Họ và tên Email
Tiêu đề Mã xác nhận

Thiết kế

Thị trường điện cạnh tranh đang đúng lộ trình

Cập nhật 11/09/2020

Bộ Công thương dự kiến trong giai đoạn từ 2022 - 2024, khách hàng sử dụng điện được mua điện trên...

Diễn đàn năng lượng

Thúc đẩy hợp tác năng lượng trong khu vực Đông Á

Cập nhật 19/11/2020

Ngày 18/11, Hội nghị các quan chức cao cấp năng lượng (SOME) trù bị cho Hội nghị Bộ trưởng Năng lượng...

Năng lượng xanh

Tập đoàn Thái muốn nâng công suất dự án điện gió tại Bến Tre lên 310MW

Cập nhật 24/11/2020

Với tốc độ tăng trưởng GDP hơn 7%/năm, Việt Nam sẽ cần nguồn cung ứng điện trong tương lai, Gulf đặt...

Quản lý năng lượng

Giảm công suất phụ tải đỉnh của hệ thống điện: Hà Nội triển khai nhiều giải pháp hiệu quả

Cập nhật 23/11/2020

Thực hiện Chương trình Quốc gia về quản lý nhu cầu điện (DSM) giai đoạn 2018 - 2020 và định hướng...

Điện lực

PC Đà Nẵng nghiệm thu đề tài nghiên cứu khoa học

Cập nhật 19/11/2020

Sáng ngày 17/11/2020, PC Đà Nẵng tổ chức nghiệm thu đề tài “Nghiên cứu tính toán và phân tích các...