Những bất ổn trong vận hành

25/06/2020 15:23:58 - views: 216

Cơ chế khuyến khích điện mặt trời đã thu hút các nhà đầu tư trong và ngoài nước tham gia, do đặc điểm của khí hậu thuận lợi về điều kiện bức xạ nên điện mặt trời chủ yếu tập trung tại khu vực miền Nam và Nam Trung Bộ, là khu vực có tỷ trọng phụ tải chiếm khoảng 50% so với toàn quốc. 

Một nhà máy điện mặt trời ở huyện Ninh Sơn (Ninh Thuận) mới được đưa vận hành trong năm 2019. Ảnh: Ngọc Hà/Icon.com.vn
 
Việc đưa vào các dự án năng lượng tái tạo sẽ tăng cường an ninh cung ứng điện và giảm căng thẳng trong công tác vận hành hệ thống điện. Tuy nhiên, việc phát triển điện mặt trời như trong thời gian vừa qua đã dẫn đến nhiều hệ lụy và đặt ra thách thức không nhỏ cho vận hành lưới điện truyền tải. Hiện nay, Tổng Công ty Truyền tải điện Quốc gia (EVNNPT) đang tập trung xây dựng phát triển lưới điện truyền tải và với tiến độ đang được kiểm soát, việc quá tải ở lưới điện truyền tải sẽ không xảy ra trong những năm tới. Vấn đề đáng quan tâm hiện nay là sự xuất hiện của nguồn năng lượng tái tạo tham gia hệ thống lưới điện đã gây ra không ít những yếu tố bất lợi trong vận hành.
 
Lưới điện truyền tải đi trước một bước 
 
Giám đốc Truyền tải điện Ninh Thuận Nguyễn Phùng Dũng cho biết, để giải tỏa công suất năng lượng tái tạo cho các dự án trên địa bàn, từ tháng 10-2019, EVNNPT đã cho triển khai nâng công suất máy biến áp TBA 220kV Tháp Chàm từ một máy biến áp 250MVA lên hai máy biến áp 250MVA nên hiện nay công suất truyền tải vào giờ cao điểm chỉ đạt từ 60% và đường dây truyền tải cũng ở mức tương tự.
 
Cũng trong năm 2019, EVNNPT đã cho chuyển đổi đấu nối từ Vĩnh Tân về Quán Thẻ và từ Vĩnh Tân về Nhị Hà để tiếp nhận công suất điện mặt trời của các Nhà máy điện mặt trời trên địa bàn tỉnh Ninh Thuận với công suất tiếp nhận cao nhất là 600MW. Từ tháng 4-2020, TBA 220kV Phan Rí (250MVA) xây dựng mới cũng được đưa vào vận hành để gom công suất nguồn năng lượng tái tạo ở khu vực Phan Rí từ phía lưới điện 110kV lên 220kV; chuyển đổi đấu nối Vĩnh Tân đi Nhà máy điện mặt trời Hồng Phong để tiếp nhận 300MW từ nhà máy điện Hồng Phong.
 
Dự kiến, đến quý IV năm nay sẽ bổ sung thêm một máy biến áp công suất 250MVA, nâng tổng công suất tại TBA Phan Rí lên 500MVA để giải phóng triệt để nguồn năng lượng tái tạo từ phía lưới điện 110kV.
 
Từ năm 2014, ở khu vực này đã có 2 đường dây 500kV: Từ TBA Vĩnh Tân đi TBA 500kV Sông Mây (mạch kép); năm 2019, đã xây dựng mới và đưa vào vận hành một mạch đường dây 500kV đi Sông Mây và một mạch đi Tân Uyên để giải tỏa nguồn năng lượng từ Trung tâm Điện lực Vĩnh Tân và năng lượng tái tạo ở khu vực Ninh Thuận, Bình Thuận. Theo thiết kế, 4 đường dây 500kV này mang tải được công suất cao nhất là 8000MW, trong khi đó, hiện nay Trung tâm Điện lực Vĩnh Tân có 7 tổ máy với tổng công suất 4.200MW; nguồn năng lượng tái tạo là 700MW được đẩy lên lưới sau khi đã cấp điện tại chỗ.
 

Kiểm tra vận hành trạm biến áp 220kV Tháp Chàm - trạm mới được EVNNPT nâng công suất để giải toả công suất các nguồn năng lượng tái tạo trên địa bàn. Ảnh: Ngọc Hà/Icon.com.vn
 
Theo Phó Giám đốc Truyền tải điện Bình Thuận- Nguyễn Văn Phong thì hiện nay trên địa bàn tỉnh Ninh Thuận và Bình Thuận chưa có TBA và đường dây 220kV  nào vận hành trong tình trạng quá tải; tháng 4-2020, EVNNPT cũng đã  hoàn thành nâng công suất 1 máy biến áp từ 600MVA lên 900MVA của trạm biến áp 500kV Vĩnh Tân. Như vậy, về cơ bản lưới điện truyền tải đáp ứng được việc giải tỏa công suất nguồn năng lượng tái tạo trên hệ thống điện cả nước.
 
Dự án TBA 220 kV Ninh Phước và đấu nối là một trong các dự án trọng điểm đang được Tổng công ty Truyền tải điện quốc gia (EVNNPT) gấp rút triển khai thực hiện nhằm góp phần giải tỏa công suất các nguồn NLTT trên địa bàn tỉnh Ninh Thuận, Bình Thuận. Được khởi công vào tháng 12-2019, trạm có quy mô công suất 2 x 250 MVA, được xây dựng tại xã Phước Hữu, huyện Ninh Phước, tỉnh Ninh Thuận với mục tiêu thu gom công suất nguồn năng lượng tái tạo trong khu vực Bình Thuận, Ninh Thuận để truyền tải lên hệ thống truyền tải điện Quốc gia, đảm bảo cung cấp điện cho các tỉnh thành phía Nam và cải thiện điện áp lưới điện 110kV khu vực, góp phần quan trọng giảm tổn thất điện năng trong giai đoạn tới. 
 
Dự án này được EVNNPT giao cho Ban Quản lý dự án các công trình điện miền Trung (AMT) thay mặt quản lý điều hành dự án và được khởi công vào cuối tháng 12-2019, với quy mô lắp đặt  2 máy biến áp 220 kV - 250 MVA, ĐZ  đấu nối các các ngăn lộ thiết bị 110 - 220 kV có liên quan. Khi triển khai xây dựng TBA 220kV, EVNNPT đã tính đến khả năng đầy tải các máy biến áp khi đi vào vận hành, do hiện nay đang vận hành quá tải ở cấp điện áp 110kV và như vậy, công suất từ TBA Ninh Phước được đẩy lên đường dây 220kV Vĩnh Tân – Tháp Chàm, khả năng đầy và quá tải đường dây truyền tải sẽ xuất hiện, làm ảnh hưởng đến công tác vận hành và chỉ số tổn thất điện năng là tiêu chí mà EVNNPT đang phấn đấu giảm trong năm 2020.
 
Bất lợi trong vận hành
 

Lắp đặt máy biến áp nâng công suất trạm biến áp 500kV Vĩnh Tân. Ảnh: Ngọc Hà/Icon.com.vn

Bất cứ sự việc nào diễn ra cũng có hai mặt của một vấn đề. Nguồn điện mặt trời ở Ninh Thuận và Bình Thuận cũng không ngoại lệ. Những ưu điểm để phát triển điện mặt trời về điều kiện bức xạ cũng chính là những bất lợi trong vận hành lưới điện truyền tải.
 
Trưởng Trạm biến áp 500kV Vĩnh Tân Nguyễn Phan Thanh Lâm cho biết, đã 2 năm nay, trên địa bàn tỉnh Ninh Thuận chưa có trận mưa nào, nhiệt độ trung bình từ 38 độ C. Với thời tiết cực đoan như vậy, trước hết nói về thiết bị, luôn phải làm việc trong điều kiện nhiệt độ cao dẫn đến giảm tuổi thọ của thiết bị và phụ kiện. Con người làm việc trong điều kiện nhiệt độ cao cũng ảnh hưởng đến sức khỏe và hiệu quả công việc. Đối với công nhân đường dây, ảnh hưởng này càng rõ rệt do phải làm việc ngoài trời không được lâu.
 
Khi công suất điện mặt trời phát lên lưới điện truyền tải với công suất cao sẽ xuất hiện tình trạng đầy tải các máy biến áp, khiến cho các mối nối, thiết bị TBA phát nhiệt cao nên công tác kiểm tra thiết bị phải thực hiện thường xuyên để kịp thời phát hiện khiếm khuyết, ngăn ngừa sự cố.
 
Thêm nữa, lưới điện truyền tải hiện hữu trên địa được xây dựng trước đây chỉ nhằm cung cấp điện cho Ninh Thuận, nên việc công suất từ nguồn năng lượng tái tạo, đặc biệt là điện mặt trời triển khai ồ ạt và đi vào vận hành trong thời gian ngắn dẫn đến lưới điện truyền tải chưa thể đáp ứng một cách ổn định, điều này khiến cho việc sửa chữa bảo dưỡng phải thực hiện vào ban đêm. Sửa chữa bảo dưỡng lưới điện sẽ phải cắt điện, nên nếu thực hiện vào ban ngày sẽ ảnh hưởng đến vận hành, do sửa chữa một đường dây thì công suất truyền tải sẽ dồn sang các đường dây khác, dẫn đến quá tải các đường dây do công suất ban ngày thường cao, việc giảm phát xảy ra là không tránh khỏi. Nhưng sửa chữa bảo dưỡng đường dây vào ban đêm bị khó khăn trong quan sát. Hơn nữa, hầu hết các đường dây truyền tải đi sâu trong rừng núi nên việc đi lại và thao tác cũng hết sức khó khăn, dẫn đến hiệu quả không cao. Công tác chuẩn bị cho công tác sửa chữa phải làm nhiều hơn, như: Trang bị chiếu sáng cho cá nhân, ăn từ 4 giờ chiều để đi vào tuyến chờ cắt điện…; làm việc vào thời gian đêm khuya rất nguy hiểm cho anh em công nhân khi phải leo cao, chưa nói đến sức khỏe và độ tỉnh táo không được như ban ngày…Như vậy, để các Nhà máy điện mặt trời không giảm phát, những người công nhân truyền tải điện đã phải chấp nhận độ rủi ro cao khi thực hiện sửa chữa bảo dưỡng đường dây vào ban đêm. 
 

EVNNPT đang khẩn trương xây lắp trạm biến áp 220kV Ninh Phước, phấn đấu đóng điện giai đoạn 1 vào ngày 28/6/2020 và giai đoạn 2 vào ngày 15/12/2020. Ảnh: Ngọc Hà/Icon.com.vn
 
Việc nâng công suất máy biến áp để giải tỏa công suất năng lượng tái tạo không làm tăng thêm sản lượng truyền tải của các đơn vị truyền tải, ngược lại còn giảm vì công tơ đo đếm sản lượng nhận không được tính (tức là giao qua máy biến áp). Do sản lượng truyền tải chỉ được tính khi truyền tải sản lượng từ cấp điện áp 220kV xuống 110kV (tức là giao sản lượng cho các Tổng Công ty Điện lực), còn sản lượng từ các Nhà máy điện năng lượng tái tạo “đẩy” lên hệ thống truyền tải  không được tính là sản lượng truyền tải, do sản lượng này Công ty Mua bán điện xác nhận và thanh toán, các đơn vị truyền tải chỉ được tính chi phí trên sản lượng của các Nhà máy năng lượng tái tạo. Tiếp nhận công suất năng lượng tái tạo sẽ làm tăng tổn thất điện trên lưới do truyền tải tăng cao, nhất là vào cao điểm phát của các nhà máy điện mặt trời từ 11 giờ đến 14 giờ hàng ngày. Phương thức vận hành có năng lượng tái tạo cũng làm tăng thêm tổn thất điện năng do các đường dây mang tải không đồng đều nhưng vấn đề phương thức phụ thuộc vào tình trạng hệ thống điện quốc gia và do phía các đơn vị điều độ điều hành.
 
Sự phát triển quá nhanh nguồn năng lượng tái tạo đã gây ra một số thách thức về giải tỏa công suất; điều độ, vận hành hệ thống điện; chưa có đủ nguồn dự phòng, hệ thống tích trữ năng lượng để tích hợp năng lượng tái tạo ở quy mô lớn; chính sách phát triển năng lượng tái tạo không được áp dụng trong thời gian dài; chưa có cơ chế thu hút vốn đầu tư phát triển năng lượng tái tạo thông qua cơ chế đấu thầu;… 
 
Nguồn năng lượng tái tạo góp phần quan trọng trong việc cung cấp điện, tuy nhiên, năng lượng tái tạo chưa thay thế được các nguồn điện truyền thống, thậm chí còn phụ thuộc vào nguồn điện truyền thống để đảm bảo vận hành an toàn, liên tục và chất lượng.  
 
Cùng với phát triển cánh đồng điện mặt trời thì điện mặt trời mái nhà cũng đang phát triển mạnh. Tính đến 31-5-2020, cả nước đã có khoảng 37.000 khách hàng lắp đặt điện mặt trời mái nhà với tổng công suất 653MW. Đây là mô hình mang lại rất nhiều lợi ích cho chủ đầu tư và ít gây sức ép về phát triển lưới điện truyền tải. Tuy nhiên, Việt Nam đang thiếu tiêu chuẩn kỹ thuật cho điện mặt trời mái nhà. Đây là vấn đề cần được quan tâm, vì ảnh hưởng rất lớn đến việc vận hành hệ thống lưới điện trung, hạ áp trong thời gian tới.
Thanh Mai

 Gửi ý kiến phản hồi

Họ và tên Email
Tiêu đề Mã xác nhận

Thiết kế

Đầu tư hạ tầng công nghệ thông tin VWEM

Cập nhật 16/11/2017

Tổng công ty Điện lực TPHCM (EVNHCMC) là đơn vị triển khai thí điểm giai đoạn đầu thị trường bán buôn...

Năng lượng xanh

Hoàn thành phát điện 9/9 vùng pin Nhà máy điện mặt trời Phước Thái 1

Cập nhật 05/07/2020

Vào lúc 16h15 phút ngày 4/7/2020, cả 9 vùng pin của Nhà máy máy điện mặt trời Phước Thái 1 đã hòa...

Quản lý năng lượng

21 đơn vị thuộc EVN đạt giải thưởng “Năng lượng bền vững” lần thứ nhất

Cập nhật 04/07/2020

Ngày 4/7 tại Hà Nội, Bộ Công Thương và Hội Khoa học công nghệ sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu...

Điện lực

Đáp ứng nhu cầu minh bạch thông tin tra cứu chỉ số điện của khách hàng

Cập nhật 30/06/2020

Hệ thống tra cứu chỉ số điện hàng ngày, tự động cảnh báo sản lượng điện bất thường do Công ty TNHH MTV...