Quy hoạch điện VIII: Đáp ứng đầy đủ điện năng trong mọi tình huống

26/10/2021 08:21:05 - views: 850

Bộ Công Thương vừa chính thức trình Đề án Quy hoạch phát triển Điện lực quốc gia thời kỳ 2021-2030 tầm nhìn đến năm 2045 (Quy hoạch điện VIII) lên Chính phủ. 

Ảnh: Ngọc Hà/Icon.com.vn
 
Được xây dựng trong bối cảnh đặc biệt của đất nước cũng như của ngành điện, có thể nói, việc lập Quy hoạch điện VIII chịu thách thức lớn nhất từ trước đến nay. Vấn đề đang được quan tâm nhất đối với Quy hoạch mới đó là cơ cấu nguồn điện sẽ được hoạch định ra sao,  đặc biệt là năng lượng tái tạo được phát triển như thế nào để bảo đảm mục tiêu an ninh cung ứng điện, cơ bản đáp ứng đủ điện cho yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội với chất lượng ngày càng được cải thiện?
 
Tỷ lệ nhiệt điện than, thủy điện giảm mạnh
 
Những biến động trong giai đoạn thực hiện Quy hoạch điện VII và Quy hoạch điện VII điều chỉnh với việc dừng thực hiện nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận; rồi việc bùng nổ đầu tư các dự án điện mặt trời, điện gió trong khi việc xây dựng các nhà máy nhiệt điện lại chậm trễ và khó khăn; nguồn năng lượng sơ cấp dần cạn kiệt và khả năng cung cấp hạn chế, dẫn đến việc sớm phải nhập khẩu nhiên liệu… Tất cả đang tạo nên sức ép rất lớn đến nguồn cung điện, nhất là khi nhu cầu điện đã được nhìn thấy trước là sẽ tăng cao. 
 
Trong bối cảnh ấy, Quy hoạch điện VIII đã tập trung vào tính toán, phân tích, đánh giá và xác định, dự kiến tới năm 2030, tổng công suất đặt nguồn điện của Việt Nam đạt 130,371 - 143.839 MW, trong đó, nhiệt điện than chiếm 28,3% - 31,2%, nhiệt điện khí (tính cả LNG) chiếm 21,1% - 22,3%; thuỷ điện lớn, vừa và thủy điện tích năng chiếm 17,73% - 19,5%; nguồn điện năng lượng tái tạo (điện gió, mặt trời, điện sinh khổi…) chiếm 24,3% - 25,7%, nhập khẩu điện chiếm 3 - 4%. 
 
Đến năm 2045 tổng công suất đặt của nguồn điện đạt gần 261.951MW – 329.610MW, trong đó, nhiệt điện than chiếm 15,4 % - 19,4%; nhiệt điện khí (tính cả LNG) chiếm 20,6% - 21,2%; thuỷ điện lớn, vừa và thủy điện tích năng chiếm  9,1% - 11,1%; nguồn điện năng lượng tái tạo (thủy điện nhỏ, điện gió, điện mặt trời, điện sinh khối…)  chiếm 26,5% - 28,4%; nhập khẩu khoảng 3,1%. Tỷ lệ nhiệt điện than giảm mạnh từ 29% năm 2020 xuống còn khoảng 15% - 19% vào năm 2045. Đây là sự khác biệt giữa Quy hoạch điện VII điều chỉnh và Quy hoạch hoạch điện VIII, phù hợp với điều kiện phát triển kinh tế của nước ta và phù hợp với xu thế phát triển năng lượng của thế giới.
 
Thủy điện vốn là nguồn năng lượng tái tạo, có điều kiện vận hành linh hoạt, phù hợp với chế độ phủ đỉnh biểu đồ phụ tải, nhất là trong cơ cấu nguồn điện của hệ thống điện có điện mặt trời và điện gió ngày càng tăng. Tuy nhiên, lý do tỷ lệ nguồn thủy điện giảm dần vì tiềm năng thuỷ điện lớn của nước ta cơ bản đã khai thác và đưa vào vận hành. Khả năng khai thác các công trình thủy điện còn lại hầu hết đã được nghiên cứu đầu tư và đang trong giai đoạn chuẩn bị xây dựng, hoặc đang xây dựng. 
 
Theo rà soát tiến độ thực hiện của các dự án thủy điện giai đoạn 2020 - 2025, hệ thống có thể bổ sung thêm khoảng 1.840 MW thủy điện vừa và lớn (gồm cả các dự án mở rộng, như: Hòa Bình mở rộng thêm 2 tổ máy với tổng công suất 480 MW, Yaly mở rộng thêm 2 tổ máy với tổng công suất 360 MW và Trị An mở rộng thêm 2 tổ máy với tổng công suất 200 MW). Các dự án thủy điện nhỏ có khả năng phát triển thêm khoảng 2.700 MW trong giai đoạn từ nay đến 2030. Do đó, theo dự báo đến năm 2045 tỷ lệ thủy điện chỉ còn chiếm 9% trong cơ cấu nguồn của hệ thống điện nước ta.
 
Cẩn trọng với cơ cấu nguồn từ khí LNG
 

Ảnh: Ngọc Hà/Icon.com.vn
 
Quy hoạch điện VIII định hướng phát triển các nguồn dùng nhiên liệu truyền thống chuyển sang khí LNG với quy mô rất lớn (từ 0% năm 2020 lên ~12.550-17.100MW năm 2030, chiếm ~10-12% tổng quy mô nguồn năm 2030, tăng dần đến 43.000MW, chiếm 15-17% tổng quy mô nguồn năm 2045), nguồn cung chủ yếu là nhập khẩu từ nước ngoài, như vậy, có thể sẽ gặp phải các khó khăn tương tự việc phát triển nguồn nhiệt điện than trong giai đoạn vừa qua. Do đó, định hướng phát triển các nhà máy điện sử dụng khí LNG cần tính toán trên cơ sở khả năng nhập khẩu LNG và đồng bộ với xây dựng hạ tầng cung cấp LNG (kho cảng, hệ thống lưu trữ, tái hóa, đường ống, ...) trên phạm vi cả nước nhằm tối ưu trong đầu tư, tiết kiệm chi phí xây dựng, đặc biệt là hệ thống kho cảng và lưu trữ.
 
Giá nhiên liệu LNG nhập khẩu luôn là yếu tố bất định, có nhiều biến động trong thời gian qua cũng như giai đoạn sắp tới, dẫn đến các vấn đề về giá, cơ chế giá, hình thức đầu tư, … là các rủi ro có thể dẫn đến việc phát triển các nguồn điện sử dụng nhiên liệu LNG không được cao như định hướng, gây ảnh hưởng đến an ninh năng lượng nói chung và an ninh cung cấp điện nói riêng. 
 
Bài toán đối với năng lượng tái tạo  

Ảnh: Ngọc Hà/Icon.com.vn
 
Theo Quy hoạch điện VIII, tỷ trọng nguồn năng lượng tái tạo (NLTT) so với tổng công suất đặt toàn quốc như sau: Năm 2020 là 24,4%, đến 2030 là 24,3% - 25,7% và đến năm 2045 là 26,5% - 28,4%%. Tỷ trọng nguồn NLTT đã được ưu tiên phát triển phù hợp với khả năng bảo đảm an toàn hệ thống với giá thành điện năng hợp lý.
 
Có xem xét đến tỷ trọng nguồn NLTT đưa vào cân bằng công suất trong cân đối nguồn - tải (dựa trên số giờ huy động công suất khả dụng của nguồn NLTT trên phạm vi tỉnh, vùng, toàn quốc) và khả năng dự phòng từ các nguồn khác khi nguồn NLTT không thể vận hành. Tuy nhiên, khi thực hiện cần phân bổ kịch bản phát triển NLTT tối ưu theo khu vực và thời gian thực hiện, trong đó, cần ưu tiên phát triển NLTT tại các khu vực lưới điện đáp ứng yêu cầu giải tỏa công suất, đặc biệt khu vực phía Bắc (giai đoạn 2021-2030); giảm khối lượng đầu tư nguồn NLTT giai đoạn 2021-2025 và chuyển sang thực hiện giai đoạn 2026-2030 để đảm bảo tính khả thi thực hiện và ưu tiên thực hiện các nguồn điện có đặc tính điều chỉnh công suất linh hoạt (tốc độ nhanh, dải điều chỉnh rộng) như mở rộng các NM thủy điện, hệ thống pin tích trữ (BESS), các NM Thủy điện tích năng.
 
Theo nhìn nhận của nhiều chuyên gia, nhà quản lý, dù Việt Nam có các nguồn điện linh hoạt bổ sung cho hệ thống điện, việc cắt giảm nguồn năng lượng gió, mặt trời với một tỷ lệ thích hợp là điều không thể tránh khỏi đối với một hệ thống điện tích hợp năng lượng tái tạo ở quy mô lớn... 
 
Với chương trình phát triển điện lực Quy hoạch điện VIII, hàng năm Việt Nam cần đầu tư cho ngành điện khoảng 99,32 – 115,96 tỷ USD/ năm trong giai đoạn 2021 – 2030, trong đó, vốn đầu tư cho phát triển nguồn điện khoảng 85,70 – 101,55 tỷ USD (mỗi năm khoảng 8,57 – 10,15 tỷ USD) và khoảng 180,1 – 227,38 tỷ USD/ năm trong giai đoạn 2031 – 2045. 
 
Để thực hiện, Quy hoạch điện VIII đã đề cập các giải pháp, cơ chế thực hiện quy hoạch như: Đề xuất sửa đổi Luật Điện lực theo hướng linh hoạt hơn đối với yêu cầu đầu tư các công trình điện, đảm bảo thu hút mọi nguồn lực xã hội trong phát triển ngành điện; đề xuất cơ chế xây dựng Kế hoạch phát triển Điện lực trong ngắn hạn, trung hạn và dài hạn; đề xuất cơ chế đấu thầu lựa chọn chủ đầu tư các dự án điện; đề xuất cơ chế xã hội hóa đầu tư lưới điện truyền tải... Các đề xuất này sẽ từng bước được nghiên cứu, hoàn thiện để đảm bảo thực hiện xây dựng, quản lý và vận hành các công trình điện theo đúng quy hoạch, đặc biệt trong bối cảnh đầu tư từ các nguồn vốn tư nhân, nguồn vốn nước ngoài chiếm tỷ trọng đáng kể trong tổng vốn đầu tư phát triển điện lực.
 
Công tác quy hoạch phát triển điện lực được quan tâm ngay từ những năm chiến tranh chống Mỹ. Từ năm 1971, ngành điện đã xây dựng đề án sơ đồ lưới điện. Đến năm 1980, bắt đầu xây dựng Tổng sơ đồ phát triển điện lực Quốc gia. Kể từ đó đến nay, ngành điện đã xây dựng bảy Quy hoạch điện Quốc gia gắn với Kế hoạch 5 năm phát triển kinh tế xã hội của đất nước. 
 
Để phù hợp với thực tế, Chính phủ đã hai lần điều chỉnh quy hoạch là quy hoạch giai đoạn V và giai đoạn VII. Với việc thực hiện bảy Quy hoạch điện Quốc gia, đã đem lại cho ngành điện một hệ thống cơ sở hạ tầng điện lực phát triển nhanh, đồng bộ và hiện đại trong các khâu sản xuất - truyền tải – phân phối và dịch vụ phụ trợ. 
 
Thanh Mai

 Gửi ý kiến phản hồi

Họ và tên Email
Tiêu đề Mã xác nhận

Thiết kế

Thị trường điện cạnh tranh đang đúng lộ trình

Cập nhật 11/09/2020

Bộ Công thương dự kiến trong giai đoạn từ 2022 - 2024, khách hàng sử dụng điện được mua điện trên...

Diễn đàn năng lượng

Petrovietnam muốn Singapore hỗ trợ phát triển lưới điện, công nghệ điện gió

Cập nhật 16/08/2022

Petrovietnam đặt mục tiêu trở thành tập đoàn năng lượng hàng đầu và mong muốn hợp tác với Singapore...

Năng lượng xanh

Sử dụng 100% nhiệt năng tái tạo để nấu bia

Cập nhật 14/08/2022

Nhà máy bia HEINEKEN Việt Nam tại Quảng Nam vừa hoàn thành mục tiêu sử dụng năng lượng sinh khối để...

Quản lý năng lượng

Vincom Center Phạm Ngọc Thạch giảm 20-25% chi phí vận hành nhờ tiết kiệm năng lượng

Cập nhật 16/08/2022

Sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả là một trong những giải pháp mà Trung Tâm Thương Mại Vincom...

Điện lực

Ứng dụng AI phát hiện các nguy cơ mất an toàn lưới điện

Cập nhật 16/08/2022

Với mục tiêu đẩy mạnh ứng dụng Công nghệ thông tin trong công tác quản lý kỹ thuật, Công ty Điện lực...