Bài 2: COVID-19 đã ảnh hưởng như thế nào tới việc sử dụng hiệu quả năng lượng ở Việt Nam?

03/03/2022 07:50:00 - views: 283

Ông Lê Anh Tùng, Chủ tịch Công ty TNHH Điện gió Quốc Vinh - Sóc Trăng chia sẻ tác động của đại dịch COVID-19 tới lĩnh vực điện lực của Việt Nam, ở cả lĩnh vực đầu tư phát triển nguồn điện, trong có có năng lượng tái tạo, và ở cả lĩnh vực huy động nguồn phát điện từ các nhà máy điện do sự suy giảm các hoạt động sản xuất, kinh doanh, dịch vụ và tiêu dùng. 

Ảnh minh họa.
 
"Đại dịch COVID-19 rất ảnh hưởng đến nhà máy khi bị cắt giảm hoạt động sản xuất dẫn đến dư thừa nguồn cung. Một số dự án đã đầu tư xây dựng xong nhưng cũng chưa được huy động, việc đầu tư cũng bị ảnh hưởng do chậm tiến độ...".
 
Thật đáng tiếc khi rất nhiều nhà máy điện gió, điện gió, điện mặt trời - nguồn năng lượng thuộc diện được ưu tiên huy động đầu tiên và tối đa công suất cũng đã bắt buộc phải giảm sản lượng trong nhiều thời điểm của năm 2020 và 2021 - vì quá tải lưới điện và yêu cầu kỹ thuật để đảm bảo an toàn cho hệ thống điện quốc gia. 
 
Báo cáo của Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) cho thấy, trong năm 2020 đã có khoảng 365 triệu kWh điện mặt trời phải tiết giảm, và năm 2021 sản lượng điện không khai thác được của các nguồn năng lượng tái tạo (bao gồm cả điện gió và điện mặt trời) tăng lên gần 1,7 tỷ kWh do vấn đề thừa nguồn vào các thời điểm trưa và quá tải đường dây siêu cao áp 500kV. 
 
Không chỉ lãng phí một lượng lớn nguồn năng lượng sạch đã sản xuất ra mà công tác đầu tư cho sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả cũng không được như mong muốn. 
 
Đại dịch COVID-19 diễn biến phức tạp, khó lường. Nhiều thời điểm nước ta đã phải thực hiện các biện pháp cấp bách phòng, chống dịch COVID-19, việc hạn chế đi lại đã dẫn đến không ít doanh nghiệp có kế hoạch đầu tư thiết bị, công nghệ mới tiêu tốn ít điện năng hơn bị chậm tiến độ. 
 
Ông Dương Trung Kiên, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Điện lực cho biết thêm, trong thời gian vừa qua, các doanh nghiệp, các lãnh đạo doanh nghiệp chỉ chủ yếu quan tâm vào sản xuất, ít quan tâm về vấn đề sử dụng năng lượng. Do đó, cùng với hệ thống thiết bị chưa được tốt thì hệ thống quản lý năng lượng cũng chưa cao nên hiệu quả sử dụng trong các nhà máy, xí nghiệp còn thấp. Đây chính là tiềm năng cần phải cải tiến trong thời gian tới, đặc biệt là những cơ sở sử dụng năng lượng trọng điểm".
 
Theo ông Trịnh Quốc Vũ - Phó Vụ trưởng Vụ Tiết kiệm năng lượng và Phát triển bền vững - Bộ Công Thương, dịch COVID-19 đã khiến việc triển khai chương trình quốc gia về sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả gặp rất nhiều khó khăn, đặc biệt là đối với một số tỉnh, thành phố lớn tập trung nhiều khu công nghiệp, tiêu thụ nhiều năng lượng như TP. Hồ Chí Minh, Bình Dương… Kết quả khảo sát, đánh giá về tính tuân thủ của các doanh nghiệp với việc kiểm toán năng lượng trong năm 2021 cho thấy, việc xây dựng và duy trì hệ thống quản lý năng lượng chỉ ở mức 30-40%, đây là mức thấp, chưa cao. Cụ thể, cả năm 2021 mới kiểm toán năng lượng được 91 cơ sở sử dụng năng lượng trọng điểm; Xây dựng mô hình quản lý năng lượng được 17 cơ sở; Hỗ trợ đầu tư trang thiết bị hiệu suất cao TKNL cho 11 cơ sở; Mới có 12 toà nhà được đánh giá hiệu quả năng lượng v.v. 
 
Một trong những nguyên nhân được ông Trịnh Quốc Vũ - Phó Vụ trưởng Vụ Tiết kiệm năng lượng và Phát triển bền vững - Bộ Công Thương, cho biết đó là các hoạt động về hỗ trợ kỹ thuật và triển khai các hoạt động sử dụng nguồn ngân sách trung ương cho Chương trình quốc gia về sử dụng năng lượng tiết kiệm hiệu quả còn nhiều hạn chế, do nguồn kinh phí rất hạn chế. 
 
Trong khi thực tế tiềm năng tiết kiệm năng lượng ở nước ta là rất lớn. Hiện nay, các ngành công nghiệp đang chiếm hơn 47% tổng tiêu thụ năng lượng toàn quốc, với tiềm năng tiết kiệm năng lượng lên tới 30 - 35%. Theo tính toán của ông Võ Quang Lâm, Phó TGĐ Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN), trên cơ sở “Danh sách các cơ sở sử dụng năng lượng trọng điểm” được Thủ tướng Chính phủ ban hành, các doanh nghiệp có mức tiêu thụ năng lượng từ 1.000 TOE hoặc 6 triệu kWh điện/năm trở lên hiện cả nước có 2.961 cơ sở - hầu hết là các doanh nghiệp sản xuất công nghiệp, với mức tiêu thụ điện bình quân là 72 tỷ kWh/năm, chiếm 33% tổng tiêu thụ điện năng toàn quốc. Nếu các doanh nghiệp này thực hành sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả để tiết kiệm tối thiểu 2% điện năng tiêu thụ/năm (theo Chỉ thị số 20 về việc tăng cường tiết kiệm điện giai đoạn 2020-2025 của Thủ tướng Chính phủ) thì bình quân mỗi năm cả nước tiết kiệm được khoảng 1,4 tỷ kWh, tương ứng với tiền điện tiết kiệm được hơn 2.700 tỷ đồng. 
 
Tiêu dùng điện của cả nước giảm sâu do ảnh hưởng của đại dịch COVID-19, song, cao điểm mùa nắng nóng ở khu vực miền Bắc (vào các tháng 5-6-7) vẫn xảy ra thiếu điện cục bộ khoảng 2.000MW, tương đương khoảng 18% tổng công suất khu vực miền Bắc. Năm 2022, tình hình khó khăn về nguồn điện tiếp tục xảy ra vào mùa hè (với dự kiến cũng sẽ thiếu hụt khoảng 2.500-3.000MW trong thời gian cao điểm của mùa nắng nóng do chưa có nguồn điện mới nào được đưa vào vận hành, trong khi các hoạt động sản xuất, kinh doanh và tiêu dùng điện dự báo tăng cao - với 2 kịch bản tăng trưởng điện năm 2022 từ 8-12%). Ông Võ Quang Lâm, Phó Tổng giám đốc Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) cho rằng, việc sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả trong khối doanh nghiệp công nghiệp góp phần quan trọng giúp giảm áp lực cung cấp điện cho hệ thống, đồng thời là giải pháp thiết thực giúp giảm chi phí cho chính doanh nghiệp, qua đó nâng cao hiệu quả của nền kinh tế.
 
"27 tỉnh phía Bắc có 978 doanh nghiệp sử dụng năng lượng trọng điểm. So với 2.961 doanh nghiệp của toàn quốc thì 978 doanh nghiệp phía Bắc đã sử dụng khoảng 17% số lượng điện toàn quốc. Qua số liệu trên, chúng ta thấy rằng vai trò của các doanh nghiệp thuộc danh sách cơ sở sử dụng năng lượng trọng điểm rất quan trọng".
 
Dưới góc độ chuyên gia tư vấn năng lượng, ông Hà Đăng Sơn - Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Năng lượng và tăng trưởng xanh, Phó giám đốc Chương trình Năng lượng phát thải thấp Việt Nam (USAID V-LEEP II) nhìn nhận, "Trong điều kiện của COVID-19 thì lại có một phức tạp là, chúng ta thấy đối với các doanh nghiệp trong 2 năm bị ảnh hưởng của COVID thì năng lực tài chính của họ cũng bị suy giảm rất lớn và cho đến bây giờ thì hầu như các ưu tiên của doanh nghiệp tập trung nhiều hơn vào câu chuyện thực hiện đầu tư để đảm bảo khả năng duy trì sản xuất, kinh doanh, đáp ứng được việc tồn tại của doanh nghiệp thay vì các giải pháp để tiết kiệm năng lượng, cắt giảm chi phí… đó không còn là ưu tiên của doanh nghiệp như trước nữa. Tất cả những thách thức này đòi hỏi cần có những định hướng khác, các phương án, kế hoạch dài hạn để có thể thúc đẩy đầu tư về TKNL. Bởi vì chúng ta biết rằng TKNL là một trong những yêu cầu quan trọng và cơ bản nhất để có thể thực hiện được các cam kết ví dụ như NET-ZERO mà Chính phủ vừa thực hiện cam kết tại COP-26 vừa rồi cũng như thực hiện được các yêu cầu như đã nêu trong Nghị quyết 55/NQ-TW của Bộ Chính trị….
 
Rõ ràng, để đạt được NET ZERO - tức là phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050 theo cam kết của Chính phủ Việt Nam tại Hội nghị Thượng đỉnh về Biến đổi khí hậu của Liên hiệp quốc lần thứ 26 (COP-26) vào tháng 11/2021 thì cùng với việc phát triển mạnh các nguồn NLTT, giảm mạnh tiêu thụ các nguồn năng lượng hoá thạch và tiến đến loại bỏ nhiệt điện than… thì sử dụng tiết kiệm và hiệu quả năng lượng là đòi hỏi bắt buộc. 
 
“Net Zero và những vấn đề đặt ra trong sử dụng hiệu quả năng lượng” là nội dung phần 3 - cũng là phần cuối của loạt bài viết COVID-19 đã ảnh hưởng như thế nào tới việc sử dụng hiệu quả năng lượng ở Việt Nam? - sẽ được đề cập trong kỳ 3.

Bài 3: Net Zero và những vấn đề đặt ra trong sử dụng hiệu quả năng lượng
Nguyên Long

 Gửi ý kiến phản hồi

Họ và tên Email
Tiêu đề Mã xác nhận

Thiết kế

Thị trường điện cạnh tranh đang đúng lộ trình

Cập nhật 11/09/2020

Bộ Công thương dự kiến trong giai đoạn từ 2022 - 2024, khách hàng sử dụng điện được mua điện trên...

Diễn đàn năng lượng

Việt Nam và Australia có nhiều tiềm năng hợp tác phát triển năng lượng tái tạo

Cập nhật 02/08/2022

Theo tiến sỹ Đỗ Nam Thắng, Đại học Quốc gia Australia, Việt Nam và Australia có nhiều tiềm năng hợp...

Năng lượng xanh

Sử dụng 100% nhiệt năng tái tạo để nấu bia

Cập nhật 14/08/2022

Nhà máy bia HEINEKEN Việt Nam tại Quảng Nam vừa hoàn thành mục tiêu sử dụng năng lượng sinh khối để...

Quản lý năng lượng

EVN tiên phong trong triển khai tiết kiệm điện

Cập nhật 13/08/2022

Tập đoàn Điện lực Việt Nam vừa trình Thủ tướng Chính phủ dự thảo Kế hoạch tiết kiệm điện giai đoạn...

Điện lực

PC Cà Mau: Thay thế công tơ điện tử vì tiện ích khách hàng

Cập nhật 12/08/2022

Thay thế 100% công tơ điện cơ sang công tơ điện tử là mục tiêu đang được Công ty Điện lực Cà Mau tập...